Auteurs: Jan Knockaert en Céline Heirwegh
De Pano-reportage van gisteren brengt de complexiteit en uitbuiting aan het licht van gedetacheerde werknemers van buiten de EU. De schrijnende getuigenissen van Serhii en de werkneemsters in Diest – mensen die wij trouwens begeleiden – legden de vinger op de wonde. Maar het ondersteunen van slachtoffers of duurzame oplossingen om uitbuiting aan te pekken, werd maar beperkt of niet aangehaald.
Minister Beenders kondigde aan dat de stappen zijn gezet om 300 nieuwe inspecteurs aan te nemen, maar als het arbeidsauditoraat niet kan volgen wegens een gebrek aan middelen is dit geen oplossing. Want als er na een controle geen vervolging is, zal het gevoel van straffeloosheid bij een malafide werkgever alleen maar groeien.
Vanuit onze expertise zien we volgende structurele knelpunten:
- Hoewel twee getuigen erkend werden als slachtoffer van mensenhandel en zo de nodige ondersteuning kregen, vallen de meeste slachtoffers van uitbuiting buiten de criteria voor de mensenhandelprocedure. Zij krijgen geen toegang tot juridische begeleiding en kunnen hun arbeidsrechten niet afdwingen.
- Werkgevers willen werknemers rechtstreeks aanwerven, maar het Vlaams arbeidsmigratiebeleid laat dit niet toe.
- Buitenlandse werknemers kennen hun arbeidsrechten in België niet en zullen ze dan ook niet afdwingen.
- Slachtoffers van een arbeidsongeval vinden de weg niet naar de nodige zorg en moeten zelf instaan voor de kosten.
- Regelgeving rond huisvesting van arbeidsmigranten is ongekend, te beperkt toegepast en amper gehandhaafd.
- Zelfs na vaststelling van misbruik blijft vervolging uit door gebrek aan middelen bij justitie.
De oplossingen liggen voor de hand:
- Creëer naast het mensenhandelsysteem een alternatief waar werknemers tijdelijk verblijf krijgen om hun arbeidsrechten af te dwingen.
- Maak arbeidsmigratie aantrekkelijker dan detachering zoals opgenomen in de Vlaams regeerakkoord. Momenteel gaat het beleid echter de andere richting uit.
- Creëer een uniek loket waar werknemers van buiten de EU zich kunnen informeren over hun arbeidsrechten en begeleid worden om ze af te dwingen.
- Neem binnen het woonbeleid de nood aan huisvesting voor arbeidsmigranten altijd mee.
- Voorzie in voldoende middelen bij arbeidsinspectie én de arbeidsauditoraten om vaststellingen effectief en binnen een redelijke termijn te vervolgen.
De voorstellen die we aanhalen liggen grotendeels al lang op tafel. In de vorige legislatuur kwam de commissie mensenhandel met 100 aanbevelingen, waarvan velen nog steeds dode letter zijn.
Ondertussen staan wij als enige organisatie die opkomt voor de arbeidsrechten van mensen zonder wettig of zeker verblijf onder zware druk. Ondanks onze erkenning krijgen we geen overheidsmiddelen, terwijl het aantal hulpvragen dat we ontvangen rond arbeidsrechten en uitbuiting met 50% is gestegen. Door de politieke context vallen ook andere financieringskanalen weg. Daardoor moeten we afscheid nemen van twee collega’s, precies op het moment dat de nood het hoogst is.
Maken we er nu eindelijk werk van of wachten we op de volgende Pano, Borealis, ingestorte school, … om opnieuw verontwaardigd te reageren? We roepen de bevoegde ministers op om samen te zitten en zijn ervan overtuigd dat we hetzelfde doel hebben. We zijn steeds bereid om mee te werken aan een oplossing met échte impact.
📽️ Bekijk hier de Pano-reportage: https://www.vrt.be/vrtmax/a-z/pano/2025-nj-/pano-s2025-nj-a5/