Als ik geen verblijfsdocumenten heb
Er bestaan heel wat deelplatformen waarop je korte opdrachten kunt uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan apps voor babysitten, het leveren van eten, kleine huishoudelijke klusjes en nog veel meer.
Als je in België geen wettig verblijf hebt, mag je niet werken in loonarbeid of als zelfstandige. Maar als je werkt via één van de 95 erkende deelplatformen ziet de overheid je niet als werknemer of als zelfstandige. Dat betekent dat mensen die geen recht hebben om te werken in België wel op deze manier taken kunnen uitvoeren en daarvoor een vergoeding kunnen krijgen, zolang er op jaarbasis niet meer dan €7.700 wordt verdiend via zo’n platform.
Om je aan te melden heb je in sommige gevallen enkel je geboortedatum en adres nodig. Je verblijfsstatus wordt niet gecontroleerd. In de praktijk kan je dus taken uitvoeren via deze platformen en ervoor vergoed worden, maar wees je ervan bewust dat hier grote risico’s aan verbonden zijn.
Een belangrijk risico is het gevolg wanneer je de inkomstengrens overschrijdt. Zodra ze hoger zijn dan 7.700 euro per jaar, beschouwt de overheid ze WEL als officiële beroepsinkomsten. Als je bijvoorbeeld 7.701 euro per jaar verdient, zal je als zelfstandige beschouwd worden. Als je dan geen beroepskaart hebt, of geen aangifte hebt gedaan van die inkomsten, word je als sluikwerker gezien. Dan kan je zwaar beboet worden en moet je de achterstallige sociale bijdragen betalen.
Je moet in elk geval dus onder het bedrag van 7.700 euro blijven per kalenderjaar. Dat is het totale bedrag dat je op verschillende platformen samen verdient. De belastingdienst voert hier wel degelijk controles op uit, vaak na afloop van het jaar waarin je werkte. Ook die vertraging is een risico: je bent je misschien niet bewust van een fout die je maakt, maar als je twee jaar later geconfronteerd wordt met je sluikwerk, kan dit leiden tot een groot bedrag dat je de overheid verschuldigd bent en zal moeten betalen.
Een tweede risico is dat je geen enkele bescherming van het arbeidsrecht geniet, omdat er geen klassieke arbeidsrelatie bestaat. Als je te weinig of niet betaald wordt, een arbeidsongeval hebt, ziek wordt of slachtoffer wordt van misbruik, dan is het arbeidsrecht niet van toepassing. Je kan dus niet, zoals andere werknemers, terecht bij de arbeidsinspectie of arbeidsrechtbank. Het is dan erg moeilijk om toch een vergoeding te krijgen. Deze situaties komen helaas regelmatig voor. Kies je er toch voor om via dit systeem te werken, dan is het belangrijk om te weten dat je je in een zeer kwetsbare positie bevindt.
Als verzoeker internationale bescherming
Als je internationale bescherming (asiel) aanvraagt in België, mag je werken vanaf 4 maanden na je aanvraag voor bescherming. Je hebt dan een stempel nodig op je attest van immatriculatie, waarmee je onbeperkte toegang krijgt tot de arbeidsmarkt. Dit gaat over jobs waar een arbeidscontract of erkende arbeidsrelatie wordt afgesloten. Je kan hiermee niet als zelfstandige werken.
Tijdens die eerste 4 maanden kan je in principe taken uitvoeren via deelplatformen of apps, maar dezelfde risico’s als hierboven beschreven gelden voor jou. Lees ze goed. En wees je ervan bewust dat je niet bent beschermd tegen misbruik.
Hou goed in de gaten hoeveel je verdient. Als je te veel verdient, kan dit enorme gevolgen hebben die je pas jaren later ontdekt. De overheid kan je beboeten en achterstallige sociale bijdragen eisen. Dit kan een groot bedrag zijn dat je nog jaren kan achtervolgen, ook na een positieve beslissing over je verzoek. Heb je toch beslist om in de eerste vier maanden van je aanvraag via deze weg geld te verdienen, overweeg dan later over te stappen naar een job als werknemer buiten deze platformen.
